Hér segir dr. Cicero G. Coimbra frá hvernig eigi að koma í veg fyrir eitrun frá stórum skömmtum af D-vítamíni og áhrifum þess á beinin, nýrun, útskilnað kalsíum, skjaldkirtil, iktsýki, psoriasis og M.S.
Það er mikilvægt að taka fram að stórir skammtar af D-vítamíni eiga aðeins að vera teknir undir eftirliti reynds læknis, til að forðast skaða á nýrum og truflun á nýrnastarfsemi.
Þegar dr. Coimbrar tala um háa skammta af D-vítamíni á hann við prófkammta sem gefnir eru sjúklingum með sjálfsónæmissjúkdóma undir eftirliti læknis það er : 1.000 einingar af D-vítamíni á hvert kíló líkamsþyngdar á dag. Það eru ekki skammtar til að viðhalda daglegu, eðlilegu magni D-vítamíns hjá heilbrigðu fólki. Svo stóra skammta ætti aldrei neinn að taka nema sjálfsónæmissjúklingar undir ströngu lækniseftirliti. Þegar gefinn er hár skammtur af D-vítamíni, eins og 1.000 einingar á hvert kíló, er það prófskammtur gegn sjúkdómum eins og iktsýki (rheumatoid arthritis) til að sjá hversu mikið skjaldkirtilshormón lækkar með aukinni D-vítamíngjöf.
Líkaminn getur framleitt 10.000 alþjóða einingar D-vítamíns á dag í sólbaði. Ef einstaklingur með ljósa húð liggur í sól, þegar sólin er hátt á lofti, getur hann myndað þetta magn af D-vítamíni á um 20–30 mínútum. Enginn hefur nokkru sinni orðið fyrir D-vítamíneitrun vegna sólarljóss.
Ef dr. Coimbra meðhöndlar sjúkdóm eins og psoriasis þarf ekki að byrja á svo háum skammti. Fyrir einstakling sem vegur til dæmis 50 kg, er hægt að byrjað á 30.000–40.000 einingum á dag sem prófskammt, því þar er ekki um bráðatilvik að ræða.
En hins vegar er öðru máli að gegna um M.S sjúkling eftir kast sem er í hættu að missa sjónina vegna taugabólgu (optic neuritis). Það er neyðartilvik og í síkum tilfellum gefur dr. Coimbra svokallaðan hleðsluskammt (loading dose) af D-vítamíni. Með því er stundum hægt að verjast sjónmissi.
Rannsókn ítalskra vísindamanna árið 2018 sýndi að þegar teknar eru inn 600.000 einingar af D-vítamíni á dag í einum skammti hækkar magn D-vítamíns í blóði á þremur dögum í um 180 ng/ml. Það kemur líkamanum strax í eðlilegt ástand. Þess vegna í neyðartilvikum þar sem hætta er á sjónmissi gefur dr. Coimbra þennan hleðsluskammt tafarlaust til að ná háu magni fljótt og nýta meðferðina til að styðja við endurmyndun mýelíns í sjóntauginni.
Þetta á þó ekki við um sjúklinga með psoriasis eða aðra stöðuga sjúkdóma — þar má stilla skammtinn smám saman.
Hins vegar getur D-vítamíneitrun komið upp ef sjúklingar:
- fylgja ekki kalsíumskertu mataræði (þ.e. borða mjólkurvörur eða kalkríka fæðu),
- nota óáreiðanlega uppsprettu D-vítamíns,
- fá þvagfærasýkingar (sérstaklega nýrnahettubólgu – pyelonephritis), sem geta hækkað kalsíum í blóði,
- eða eru með ómeðhöndlaðan skjaldvakabrest eða ofvirkan skjaldkirtil (hyperthyreosis / Graves-sjúkdóm).
Þvagfærasýkingar geta dregið úr útskilnaði kalsíums í þvagi. Því er mikilvægt að fyrirbyggja slíkar sýkingar, meðal annars með því að þrífa kynfærasvæðið vel eftir hægðalosun til að fjarlægja bakteríur. Í sumum tilfellum, hjá þeim sem fá endurteknar sýkingar, þarf jafnvel að bera staðbundið sýklalyf á það svæði eftir þvott.
Slök fylgni við mataræðið eða undirliggjandi skjaldkirtilsvandamál geta einnig valdið eitrun, þar sem bæði skjaldkirtilshormón og D-vítamín geta losað kalsíum úr beinum. Þá hækkar kalsíummagn í blóði ekki vegna fæðu, heldur vegna losunar úr beinum.
Ef sjúklingur sem hefur ofvirkan skjaldkirtil eins og í Graves-sjúkdómi eða þegar hafa myndast hnútar í skjaldkirtlinum sem framleiða of mikið magn skjaldkirtilshormóns þá getur það í samspili við háa skammta af D-vítamíni valdið D-vítamíneitrun. Ástæðan er sú að skjaldkirtilshormón, rétt eins og D-vítamín, geta losað kalsíum úr beinum. Það getur valdið eitrun – ekki vegna mikils kalsíums í fæðunni, heldur vegna þess að stórt magn kalsíums losnar úr beinum út í blóðið.
Þess vegna er nauðsynlegt að hafa eftirlit með skjaldkirtilsstarfsemi áður en hafin er meðferð með háum skömmtum af D-vítamíni, og einnig að tryggja að sjúklingurinn fylgi vel kalsíumskertu mataræði, til að draga úr hættu á eitrun. Auk þess þarf að fylgjast með magni nýrna reglulega. Þetta eftirlit tryggir að D-vítamínið sé virkjað á öruggan hátt án þess að trufla jafnvægi kalks eða nýrnastarfsemi.
Fyrst verður að ná stjórn á Graves-sjúkdómi með því að nota viðeigandi lyf sem draga úr losun skjaldkirtilshormóna. Það er mjög mikilvægt að stjórna ofvirkni skjaldkirtils áður en meðferð hefst, þar sem Graves-sjúkdómur er sjálfsónæmissjúkdómur og getur svarað vel háum skömmtum af D-vítamíni. Hins vegar er ekki hægt að byrja á háum D-vítamín skömmtum án þess að hafa fyrst stjórn á losun skjaldkirtilshormóns.
Af reynslu er vitað að mjög háir skammtar af C-vítamíni geta valdið eitrun. Mjög háir skammtar af C-vítamíni geta valdið ástandi sem kallast kerfisbundin oxýósa. Þess vegna er sjúklingum ráðlaggt að forðast að taka meira en 250 mg af C-vítamíni á dag í formi fæðubótarefna. Það á ekki við um C-vítamín úr matvælum. Sjúklingar geta borðað ávexti og önnur matvæli sem innihalda C-vítamín án vandræða.
Lithíum, lyf sem er notað við geðsjúkdómum, getur valdið ofstarfsemi kalkkirtla. Það eykur losun á skjaldkirtilshormóni og getur leitt til eitrunar. Ef sjúklingur er að taka háa skammta af D-vítamíni og hefur hátt gildi skjaldkirtilshormóns vegna lithíums, þá eykur það hættu á kalsíumeitrun. Arómatasahemlar (aromatase inhibitors) geta aukið kalsíummagn í blóði. Hjá sumum sjúklingum sem tóku þessi lyf til að fyrirbyggja brjóstakrabbamein, hækkaði D-vítamíngildið í blóði of mikið og olli eitrun.
Einkenni og viðbrögð við of háu kalsíumgildi. Sjúklingar í þessari meðferð verða að þekkja hver einkenni hækkunar á kalsíum sem eru: Viðvarandi ógleði og hægðatregða. Ef bæði þessi einkenni koma fram samtímis (en ekki hvort fyrir sig eitt og sér), ætti sjúklinginn að gruna hátt kalsíumgildi í blóði og:
- Hætta tafarlaust að taka D-vítamín og öll önnur fæðubótarefni, nema magnesíum.
- Magnesíum er mikilvægt, því það virkar sem náttúrulegur hemill fyrir kalsíum. Oft þarf að tvöfalda magnesíumskammtinn.
- Auka vökvainntöku um að minnsta kosti 1 lítra 3,5 lítra á dag.
Venjulega eru sjúklingar beðnir um að drekka 2,5 lítra af vatni á dag, en þegar svona eitrunar einkenni koma fram, þarf að auka það. Einnnig er notuð lyfjameðferð gegn eitrun.
Eftirlit og blóðrannsóknir.
Sjúklingar senda blóð- og þvagprufur vikulega til læknisins. Mælt er meðal annars: kalkkirtilshormón, heildar kalsíum og jóniserað kalsíum. Ef skjaldkirtilshormón hefur ekki lækkað þegar kalsíum hækkar, þá er sjúklingurinn líklega ekki með eitrun. Þar sem hátt kalsíum venjulega bælir losun skjaldkirtilshornóna. Svo er kannað hvort ofstarfsemi skjaldkirtils gæti hafa byrjað og þvag er ræktað til að meta næmi baktería fyrir sýklalyfjum. Ef niðurstaða úr þvagprófi bendir til sýkinga er strax hafin sýklalyfjameðferð.
Ef byrjað er á meðferð til að stöðva eða draga úr eitruninni strax, þá gengur allt til baka og jafnvel skaði á nýrum getur lagast. Ef við hins vegar tekur langan tíma að hefja afeitrunar meðferðina, getur sjúklingurinn fengið varanlegan skaða á nýrnastarfsemi. Þess vegna er lögð mikil áhersla á að sjúklingarnir séu meðvitaðir og láti vita um leið og þeir finna fyrir einkennum. Þeim er gefin fyrirfram rannsóknarbeiðni án dagsetningar, svo þeir geti látið taka blóðsýni strax ef einkenni koma fram. Þeir geta þannig látið mæla kalsíum í þvagi, því kalsíumgildið í þvagi hækkar fyrst. Ef kalsíum í þvagi er innan eðlilegra marka, þá er ólíklegt að sjúklingurinn sé með eitrun af D-vítamíni.
Þegar við gefum skammta af D-vítamíni, til dæmis 10.000 einingar á dag, má búast við aukinni upptöku kalsíums í beinin. Þegar skammturinn fer yfir 20.000 einingar á dag, þá hefur það bæði áhrif til að auka upptöku kalsíums í beinin (örvun á beinmyndandi frumum, osteóblöstum) og líka aukna losun kalsíums úr beinum vegna örvunar á beineyðandi frumum, osteóklöstum. Við mjög háa skammta, yfir 40.000 einingar á dag, örvast osteóklastar meira en osteóblastar, sem veldur því að meira kalsíum losnar úr beinum.
Til að koma í veg fyrir það er besta ráðstöfunin regluleg líkamsrækt. Ef þú ert með sterka vöðva, ertu líka með sterk bein — náttúran virkar þannig. Þegar beinin verða fyrir álagi við líkamsæfingar, sérstaklega styrktaræfingar sem auka vöðvamassa, þá eykst einnig kalsíummagnið í beinum. Þess vegna er hreyfing mikilvægur hluti af meðferðinni.
Sjúklingar mega ekki bara sitja heima og taka háa skammta af D-vítamíni — þeir verða að hreyfa sig daglega, helst tvisvar á dag ef mögulegt er, sérstaklega æfingar sem virkja stærstu vöðvahópa líkamans. Þetta er mjög áhrifarík leið til að koma í veg fyrir kalsíumtap úr beinum.
Sumir sjúklingar geta þó ekki stundað líkamsrækt, til dæmis ef þeir eru bundnir við hjólastól vegna óafturkræfs mænuskaða. Í slíkum tilvikum eru notuð lyf sem hindra losun kalsíums úr beinum á sama tíma og við byrjum að gefa háa D-vítamínskammta. Þetta er afar mikilvægt atriði í meðferðinni.
Allir læknar sem þjálfaðir eru í heilsugæslustöð ,,Coimbra Protocols” læra að meðhöndla D-vítamíneitrun eða kalsíum ójafnvægi ef slíkt kemur upp.
Þetta er partur 3 D-vítamín og sól eru næst því að vera töfralyf af endursögðu og styttu myndbandinu: ,,Vitamin D Therapy Explained by Dr. Cicero Coimbra | Benefits, Uses & Protocols” slóðin er: https://youtu.be/Zo0iSgsEbBQ?si=hTrEzEHbTdDY_z8J
Viðtalinu stýrir: Jen Aliano forstöðukona GrassrootsHealth.
Myndir eru teknar úr myndbandinu.
Í næsta parti 4 um myndbandið ,,Vitamin D Therapy Explained by Dr. Cicero Coimbra | Benefits, Uses & Protocols” mun dr. Cicero G. Coimbra fjalla um þreytu, streitu og kerfisbundna bólgusjúkdóma. Einnig eru ítarlegar útskýringar um vítamínin sem nauðsyn er að taka með D-vítamíni, fóstur í móðurkviði, Parkinsons sjúkdóm, ASD sjúkdóm, fræðslu hans til lækna og samskipta hans við læknasamfélagið.
Hér eru slóðir á fyrri parta greinarinnar:
Partur 1 : D-vítamín og sól eru næst því að vera töfralyf: https://heilsuhringurinn.is/2025/11/08/d-vitamin-og-sol-eru-naest-thvi-ad-vera-tofralyf-partur-1/
Patur 2 : D-vítamín og sól eru næst því að vera töfralyf: https://heilsuhringurinn.is/2025/11/13/d-vitamin-og-sol-eru-naest-thvi-ad-vera-tofralyf-partur-2/
Ingibjörg Sigfúsdóttir